نوع مقاله : Articles

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

2 دانشیار گروه زبان و ادبیّات عربی، دانشکدة ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

10.22034/jltll.2021.534555.1019

چکیده

  معناشناسی یکی از رویکردهای نوین در حوزه زبانشناسی است که با تبیین واژگان سر و کار دارد؛ این علم به عنوان یکی از علم‌های هدفمند، در زمینه مطالعات قرآنی و متون قدسی کاربرد چشمگیری دارد. به عبارتی دقیق‌تر، به کمک علم معناشناسی، معنای دقیق یک واژه و مراد و مقصود گوینده روشن می‌گردد که از این میان روش معناشناختی ایزتسو (نویسنده ژاپنی)، برای تبیین و تحلیل واژگان در سطوح مختلف معنایی، روابط معنایی و مفهوم متقابل، کارایی بهتری دارد. براین اساس، بازکاوی و تعیین جایگاه هریک از عناصر و مفردات در متون قدسی، در گرو بررسی آن واژه با واژه‌های همنشین و متقابل آن در یک سیستم نظام‌مند و سایر واژه‌های هم ردیف است. دو واژه «فقیر» و «غنی» از جمله واژگان مفهومی و کلیدی نهج البلاغه به شمار می‌آیند که به صور گوناگون در این کتاب قدسی تبلور یافته‌اند. پژوهش حاضر که با روش توصیفی-تحلیلی و از منظر لغوی و سپس با تکیه بر علم معناشناسی ایزتسو در یک محور همنشینی و تقابلی واژگان، مفهوم واژه «فقیر» و «غنی» را مورد تحلیل و کنکاش قرار داده، دستاوردش مبیّن این است که دو واژه مذکور، با کارکرد اسمی و فعلی در متن نهج البلاغه، در مفاهیم مثبت و منفی نمود یافته‌اند و از همه مشهودتر، تقابل این دو واژه در یک محور همنشینی، پیام مهمی را القا می‌کنند. براین اساس، این دو واژه علاوه بر معنای عامی که بیشتر لغت شناسان و مفسران از آن ارائه نموده‌اند، در کلام پربار امام (ع)، توسعه معنایی یافته‌اند؛ به عبارتی، علاوه بر معنای نیازمندی و بی نیازی مادی، جنبه معنوی نیز به خود گرفته‌اند. دیگر اینکه این دو واژه، معیاری برای سنجش کرامت انسانی شخص نمود یافته‌اند.

کلیدواژه‌ها

Nahj al-Balagheh, (2010), "translated by Mohammad Dashti", third edition, Qom: Islamic Propaganda Office.
Ibn Manzur, M., (1993), "Language of the Arabs", 3th edition, Beirut: Dar al-Sadr.
Ibn Maysam, M., (1996), "Sharh Ibn Maysam", translation by Rouhani and a group of colleagues, Mashhad: Astan Quds Razavi.
Ekhtiar, M., (1969), "Semantics", Tehran: University of Tehran.
Izutsu, T., (1982), "God and Man in the Qur'an (Semantics of the Qur'anic World view)", translated by Ahmad Aram, 1th edition, Tehran: Cultural Research Institute.
Babahajiani, A., (2004), "Dictionary of Quranic words (word by word with Quran), 1th edition, Tehran: Tavakoli.
Al-Balabaki, R., (2013), "Al-Maward (Arabic-Persian culture)", translated by Mohammad Moqaddas, fifth edition, Tehran: Amirkabir.
Behjat, M., (2005), "Jame 'al-Masa'il", 2th edition, Qom: Office of the Grand Ayatollah Behjat.
Haeri, S., (1999), "Economic Thoughts in Nahj al-Balagheh", translated by Abdul Ali Al-Buwayh Langroudi, Tehran: Nahj al-Balagheh Foundation.
Hosseini, S., (2001), "Phenomenology of Poverty and Development", Qom: Islamic Propaganda Office.
Ragheb Isfahani, H., (No date), "Al-Mufradat Fi Gharib Al-Quran", Al-Jaz Al-Thani, Mecca: Nizar Mustafa Al-Baz Library.
Sha'iri, H. R., (2012), "Fundamentals of Modern Semantics", 3th edition, Tehran: Samat.
Tabatabai, M., (2008), "translated by Tafsir Al-Mizan", translated by Mohammad Baqir Mousavi, 25th edition, Qom: Islamic Publications Office affiliated with the seminary teachers' association.
Tarihi, F., (1996), "Bahrain Assembly", research by Hossein Eshkevari Ahmad, Tehran: Mortazavi.
Farahidi, K., (1988), "Al-Ain, Al-Khams Al-Khams", researcher: Mehdi Makhzumi, Ibrahim Samarai, compiler: Mohsen Al-Asfour, Qom: Dar al-Hijra.
Faiz al-Islam, A., (1986), "translation and explanation of Nahj al-Balagheh", Volume 6, Tehran: Bina.
Qaraati, Mohsen, (2004), "Tafsir Noor", 7th edition, Tehran: Cultural Center Lessons from the Quran.
Geertz, D., (2016), "Theories of lexical semantics (linguistic gems)", translated by Cyrus Safavid, 2th edition, Tehran: Elmi.
Mustafavi, H., (1989), "Research in the words of the Holy Quran", Volume 9, 1th edition, Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance.
Maalouf, L., (1995), "Al-Munajjid", translated by Mostafa Rahimi Ardestani, Tehran: Saba.
Makarem Shirazi, N., (2011), "Message of Imam Amir al-Mo'menin (AS)", 1th edition, second volume, fourth, twelfth, thirteenth, fourteenth and fifteenth, Qom: Imam Ali Ibn Abi Talib (AS).
Nawab Lahiji, M., (No date), "Nahj al-Balagheh (explanation of Nawab Lahiji)", Tehran: Akhavan Ketabchi.
Hashemi Khoei, H., (1980), "Minhaj al-Bara'a fi Sharh Nahj al-Balagheh (Khoei)", Tehran: Maktab al-Islam.
Sarfi, Z., Fattahizadeh, F, (2017), "Descriptive Semantics of the Word "Azm" (determination) in the Holy Qurʼan", Scientific-Research Journal of Quranic Sciences and Hadith, Al-Zahra University, Fourteenth Year, No. 2. Doi:  10.22051/TQH.2017.11922.1370
Mohasses, M., (2017), "Descriptive Conceptology of Forgiveness with Emphasis on Sitting Relations", Quran and Islamic Culture Studies, First Year, No. 3, pp. 60-27 http://quranicstudies.ihcs.ac.ir