نوع مقاله : Articles

نویسنده

استادیار گروه عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم

10.22034/jltll.2021.528515.0

چکیده

رابطه نقاشی با ادبیات رابطه ای است دیرپای که منتقدان ادبیات از گذشته تا به امروز بدان اذعان داشته اند، و بی جهت نیست که نقاشی را شعر صامت و شعر را نقاشی گویا نام نهاده اند. ابن خفاجه( 451-533ق‌) یکی از معروفترین شعرای اندلس که به شاعر طبیعت نیز شهره شده، با الهام از چشم اندازهای زیبای طبیعت اندلس تصویرهایی پویا ، سیال و در نوع خود منحصر به فرد خلق کرده که با آثار نقاشان  امپرسیونیست تا حدودی مشابهت هایی دارد. این نوشتار حاصل پژوهشی است با روش توصیفی تحلیلی که اشعار ابن خفاجه را با هدف نگرش جدید به شعر قدیم، و نیز  بررسی وتحلیل  ویژگی های بصری اشعار او طبق رویکرد امپرسیونیسمی، مورد کنکاش قرار داده است. از مهم ترین نتایج پژوهش حاضر، می توان به این موارد اشاره کرد: علی رغم اینکه ابن خفاجه حدودهفت قرن یا حتی بیشتر پیش از ظهور جنبش امپرسیونیسم می زیسته و هنرش را به منصّه ظهور رسانده اما شاید بتوان ادعا کرد که او تا حدودی مهم ترین اصول اساسی جنبش امپرسیونیسم را-  که عبارت است از برداشت های آنی هنرمند از تصاویری که در واقعیت، تحت تاثیر میزان تابش و حتی جهت نور تداعی شده، در برخی  اشعارش داشته است. قهرمانِ برخی از تابلوهای شعری ابن خفاجه همانند آثار امپرسیونیست ها، نور است که تحت تاثیر آن تصاویری غالبا با رنگ هایی ناب و خالص پدید می آیند ، تصاویری که در شعر ابن خفاجه حکم همان توصیف ها و تشبیه هایی را دارد که در موارد زیادی دور از واقعیت و یا حتی گاهی بسیار عجیب می نمایند  و یا به عبارتی آشنایی زدایی می کند که البته در موارد زیادی اجتماع آن تصاویر در واقعیت نیز امکان پذیر نمی باشد مضافا بر اینکه فقط نور نیست که موجب تداعی صورت ها در ذهن خواننده می شود بلکه فقدان نور و به عبارتی تاریکی هم موجد برداشت های آنی و صورت هایی در خور توجه شده است. کاربست رنگ های خالص و ناب و قرارگرفتن رنگ ها در کنار یکدیگر بدون آنکه رنگ ها با یکدیگر آمیخته شوند، را نیز می توان  از جمله مشابهت های  هنری شعر ابن خفاجه با آثار امپرسیونیست ها به شمار آورد.

کلیدواژه‌ها

Al-khafaji, E.(1982). "Ser Al-fasahe" , Beirut, Dara Al-kotob Alelmiyeh
Abbas, E., (1971) , ."History of Andalusian literature", Beirut: Asr Al-tavaef.
Ibn Khafajah, I., (1961), "Ibn Khafajah's Divan", Beirut: Dar Sader.
- ------------------ (1994), "Ibn Khafajah's Divan", Beirut: Dar al-Qalam.
Ibn Khallaqan, A., (1977), "Vafiat Al-aayan", Beirut: Dar Sader
Eaton, Johannes, (1988), "Book of Color", translated by Mohammad Hossein Halimi, Tehran: Printing and Publishing Organization of the Ministry of Culture and Islamic Guidance.
Babaei Dam Tasouj, A., (2008), "Aesthetics of description in Ibn Khafajah's Divan", Supervisor: Mohammad Abdanan Mehdizadeh, Faculty of Theology and Education, Ahvaz University.
Barakat, W., Ghassan, A., (2004), "New and Contemporary Approaches to Criticism", Damascus University, Faculty of Literature and Humanities.
Palencia, G., (1928), "History of Andalusian Thought", translated by Hussein Monsa, Cairo.
Payende, H., (2011), "Discourse of Criticism", 2th Edition. Tehran: Niloufar Publications.
 Parnian, Mandana (2006), "A Comparative Study of Impressionism in Painting, Literature and Music", Book of the Moon and Art, Nos. 99 and 100, pp. 76-89
Al-Jarjani, I., (1994), "Evidences of Miracles in the Science of Meanings", 1th Edition, Beirut: Dar Al-Ma'rifah
Daye, M. R., (1972), "Ibn Khafajeh", Damascus.
 Shenwan, Y., (1999), "Color in the Poetry of Ibn Zaydun", Jordan: Yarmouk University Press.
Zeif, S., (1960), "Art and its schools in Arabic poetry", 4th edition, Cairo: Dar al-Ma'arif.
Taheri Nia, A. B., (2006), "Study of nature in the poetry of Manouchehri Damghani and Ibn Khafaja Andalusian", Journal of Arabic Language and Literature, No. 2, pp. 143-157. Doi: 20.1001.1.23456361.1426.1.2.6.5
Foroukh, O., (1992) "History of Arabic Literature", 5th edition, Beirut: Dar Al-Alam for Millions.
Ghaemi Asl, H., (2007), "Description of nature between Ibn al-Rumi and Ibn Khafaja al-Andalus", Supervisor: Nasrullah Shamli, University of Isfahan.
Al-Kafafi, M. A., (1971), "Comparative Literature", Beirut: Dar Al-Nahda Al-Arabiya.
Lee Marie, J. (1975) "From Impressionism to Abstract Art", translated by Pakbaz, Rubin. 3 th Edition, Tehran: Rose Publications.
Maqriyya, A. M., (1968), "Nafah al-Tayyib", by effort:  Ehsan Abbas, Beirut.
Steinberg, S. H,(1953) "encyclopedia of literature", London,company LTD.
Yahaqi Mohammad Jafar; S., (2009), "Impressionism in the Poetry of Sohrab Sepehri", Journal of Humanities, Al-Zahra University, Vol 18, No 18, pp. 245-227.