نوع مقاله : Articles

نویسنده

استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات علوم انسانی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران

10.22034/jltll.2022.254462

چکیده

نظامی گنجوی (614-  530 هـ . ق) از شاعران توانمند سبک آذربایجانی است. شاعران این سبک از داستان­های عامیانه در سروده­های خود بسیار استفاده کرده­اند. نگارنده در پژوهش حاضر به بررسی افسانه­ها در شرفنامه و هفت پیکر نظامی پرداخته و کوشیده است تا با تبیین این جلوه­ها به میزان استفاده­ی نظامی از آن­ها پی ببرد و چگونگی استفاده هنری ادبی شاعر مذکور را از این پدیده­ها مشخص ‌سازد. پس از استخراج و ذکر نمونه داستان­های اسطوری، عاشقانه و عامیانه در شرف­نامه و هفت پیکر، به تحلیل و واکاوی آن­ها پرداخته شد. بارزترین داستان­های اسطوری و عامیانه در دو اثر مذکور عبارتند از اسفندیار، کیخسرو، بهمن، فریدون، مانی، هاروت و زهره، اسکندر و روشنک، اسکندر و دختر چینی چنگ­نواز، اسکندر و نوشابه و ... است. داستان­ها و افسانه­های عامیانه در هفت پیکر به نسبت ابیات، از شرفنامه بیشتر است و علت آن را می‌توان در افسانه‌سازی‌های زیاد و خیال برانگیز و حوادث پیرامون آن دانست، با توجه به اینکه شرفنامه بیشتر رنگ تاریخی دارد. نظامی در هفت پیکر از جلوه­های فرهنگ شفاهی (باورها وداستان ها)ی افسانه‌ای بیشتر استفاده کرده است. شرفنامه تلاش دارد افسانه‌ها را در قالب اسطوره‌های ملی نمایان سازد.

کلیدواژه‌ها

Elhami, F., (2013), "Culture's Contribution in the Creation of Literary Words", the 9th International Conference of the Association for the Promotion of Persian Language and Literature, Musa Karmi, Payam Noor University, North Khorasan Center, Bojnord, pp. 632- 614.
 Bakhtiari, M., (1997), folklore and popular literature, Urmia: Adiban.
 Khazaeli, M., (1992), Proclamation of the Qur'an, Tehran: Amir Kabir.
 Zanjani, M., (1993), Farhang Jame Shahnameh, Tehran: Ataei.
 Afifi, R., (2004), Poetry Dictionary, Tehran: Soroush
 Kake-Rash, F., (2006), Romantic worship and devout journey (a perspective on the mehraj of the Prophet (pbuh) in Khamse Nezami), The National Congress of the Great Prophet (pbuh), Tabriz Islamic Azad University, Tabriz branch.
 Nezami Ganjavi, E., (1994), Iskander Nameh, (excerpt), edited by Abdul Hamid Aiti, Tehran: Scientific and Cultural.
.,.......................... (1995) Koliayat Hakim Nezami Ganjavi, corrected by Vahid Dastgardi, by Parviz Babaei, Tehran: Rad .
. ,........................,(2001) Sharafname Nezami Ganjavi,Corrected by Barat Zanjani, Tehran: University of Tehran.
. ..........................(1998), Sharafname Nezami Ganjavi, edited by Vahid Dastgardi, Tehran: Gatre
.  ........................(1989),Shrafnameh, with correction, introduction and explanation by Behrouz Sarvatian, Tehran: Tos.
. ...........................(2001), . Koliayat Hakim Nezami Ganjavi, with correction, introduction and explanation by Behrouz Sarvatian, Tehran: Amir Kabir .
Yahaghi, M., (2008), Farhang Asatir, Tehran: Contemporary Culture.